Όταν η αγάπη πονάει

 

Όλοι λένε ότι πρέπει πια να σταματήσει. Αυτό που δεν λένε όμως είναι ότι ακόμα και σήμερα, στην «προηγμένη» μας κοινωνία, περισσότερες γυναίκες χάνουν τη ζωή τους από τα χέρια των συντρόφων τους παρά από ασθένειες ή τροχαία δυστυχήματα.
Αν ο σύντροφος σας γίνεται βίαιος, μιλήστε σε κάποιο άτομο που έχετε εμπιστοσύνη.

Εγκλήματα χωρίς τιμωρία

Εκατομμύρια, δισεκατομμύρια, κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσες γυναίκες στον κόσμο γνώρισαν ή εξακολουθούν να γνωρίζουν τη φρίκη στα χέρια «οικείων», όπως η γυναίκα του καθηγητή. Ούτως ή άλλως δεν έχει σημασία. Οι αριθμοί είναι πολύ «μικροί» για να προσδιορίσουν τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος και να περιγράψουν τις δραματικές στιγμές που ζουν εκατομμύρια γυναίκες πίσω από κλειστές πόρτες και παράθυρα.

Τα πρόσωπα της βίας

Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων βίας ή κακοποίησης τα θύματα είναι γυναίκες. Στο ρόλο του θύτη συνήθως συναντάμε κάποιον άντρα: τον πατέρα, τον σύζυγο, τον σύντροφο ή τον εργοδότη. Οι δράστες έχουν πάνω-κάτω το ίδιο προφίλ: είναι άτομα εξαιρετικά ανασφαλή, συχνά έχουν σύμπλεγμα κατωτερότητας και χρησιμοποιούν κάθε μέσο για να επιβληθούν στο θύμα ώστε να καλύψουν την ανεπάρκειά τους. Οι σύζυγοι που ασκούν βία δεν αποκαλύπτουν αυτή την πτυχή του χαρακτήρα τους από την αρχή. Εκδηλώνονται αφού πρώτα η σχέση εδραιωθεί, συνήθως μόλις η σύντροφός τους μείνει έγκυος. Συχνά επιρρίπτουν τις ευθύνες στο θύμα, κατηγορώντας το ότι εκείνο φταιει για ό,τι συνέβη.

Ψυχολογικός πόλεμος

Δυστυχώς η βία έχει πολλά «πρόσωπα», όλα εξίσου απεχθή. Βία είναι οποιαδήποτε ενέργεια γίνεται χωρίς τη θέληση ή τη συγκατάθεση μας. Είναι επίσης η συστηματική προσπάθεια για ταπείνωση, για υποταγή. Μια προσβλητική, υποτιμητική φράση ή μια βρισιά που εκτοξεύεται συνειδητά και κατ' εξακολούθηση αποτελεί βία, και μάλιστα στην πιο ύπουλη μορφή της. Βία θεωρείται όταν ο άντρας απαγορεύει στη γυναίκα να εργάζεται, να έχει κοινωνική ζωή ή ασκεί έλεγχο σε κάθε της ενέργεια. Όταν την απομονώνει από τους συγγενείς της, απειλεί ότι θα τη διώξει και ότι θα της πάρει τα παιδιά. Βία θεωρείται επίσης και όταν την αφήνει χωρίς χρήματα ή ελέγχει τα οικονομικά της.

Βιασμός: το όπλο της σεξουαλικής βίας

Όσες γυναίκες βρέθηκαν στη δυσάρεστη θέση να ζήσουν ένα βιασμό λένε ότι πρόκειται για την υπέρτατη πράξη εξευτελισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Πόσο μάλλον όταν ο δράστης είναι οικείο πρόσωπο. Τη στιγμή του βιασμού η γυναίκα υφίσταται τέτοιο σοκ ώστε προσπαθεί ενστικτωδώς να βρει τρόπους πνευματικής και ψυχικής «διαφυγής» για να μην τρελαθεί. Μάλιστα, κάποια θύματα βιασμού ακολουθούν αμυντική στρατηγική, την οποία ο βιαστής εκλαμβάνει ως «συμμετοχή» ή απλή «συνεργασία».

Τότε δημιουργούνται οι ενοχές: όταν το θύμα διαστρεβλώνει την πραγματικότητα αναγκάζοντας τον εαυτό του να συμμετάσχει ή να αποδεχτεί κάτι που θεωρεί αδιανόητο. Πολλές γυναίκες που έπεσαν θύματα βιασμού απωθούν το γεγονός από τη μνήμη τους. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι το ψυχολογικό τραύμα αφήνει τη λειτουργικότητα τους ανεπηρέαστη.

Οι περισσότερες νιώθουν ότι «κάτι δεν πάει καλά» και καταλήγουν στον ψυχοθεραπευτή συνήθως για κάποιον άσχετο λόγο, π.χ. πονοκέφαλο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ψυχολόγοι είναι ο φόβος της γυναίκας να τους εμπιστευθεί, μια και οι σεξουαλικά κακοποιημένες γυναίκες παύουν να έχουν εμπιστοσύνη ακόμα και στον ειδικό.

Tip

Αν είστε θύμα κακοποίησης, πρέπει να καταλάβετε ότι η βία δεν σταματά από μόνη της.
Ο κύκλος της βίας
Επίθεση = Μετάνοια = Φροντίδα του θύματος = Υποσχέσεις ότι δεν θα επαναληφθεί = Περίοδος συμφιλίωσης και εξιλέωσης = Επίθεση.

Το φράγμα της σιωπής

Υπάρχουν πολλοί και σοβαροί λόγοι για τους οποίους μια κακοποιημένη γυναίκα διστάζει να αποκαλύψει όσα βιώνει κάθε φορά που κλείνει η πόρτα του σπιτιού της. Η ντροπή, οι ενοχές ότι το λάθος είναι δικό της, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, ο φόβος για το μέλλον και η έλλειψη χρημάτων λειτουργούν αποτρεπτικά.

Πολλές γυναίκες ωστόσο παραμένουν δίπλα σε αυτόν που τις κακοποιεί επειδή τον αγαπούν και πιστεύουν ότι κάποια στιγμή θα αλλάξει. Και φυσικά ο πιο σημαντικός λόγος που κρατά εγκλωβισμένες τις περισσότερες γυναίκες-θύματα ενδοοικογενειακής βίας είναι το «καλό» των παιδιών.

Πάντως, η πλειοψηφία των γυναικών που θα ζητήσουν τελικά βοήθεια είναι μητέρες οι οποίες αντιλαμβάνονται, έστω και καθυστερημένα, τον καταστροφικό αντίκτυπο που έχει η δική τους κακοποίηση στα παιδιά τους.

"Έτσι είναι οι άντρες"

Σε μια κοινωνία που έχει δομηθεί με βάση την ανισότητα και την αντρική κυριαρχία, οι γυναίκες εκπαιδεύονται από νωρίς να αποδέχονται τη βία ως κάτι το φυσιολογικό. Ξύλο από τα χέρια του πατέρα ή του αδελφού, γιατί όχι και από του συζύγου; Εξάλλου στις περισσότερες περιπτώσεις είναι οι μητέρες εκείνες που αποτρέπουν τις κόρες τους που έπεσαν θύματα κακοποίησης να αναφέρουν το πρόβλημα. Όπως ακριβώς έκαναν -ή δυστυχώς εξακολουθούν να κάνουν- και εκείνες.

Συντροφικά μαχαιρώματα

Σύμφωνα με έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που δημοσιεύτηκε πριν από μερικές εβδομάδες στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet, οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο να υποστούν σωματική και σεξουαλική βία από τους συζύγους ή τους συντρόφους τους παρά από άλλους. Η έρευνα έγινε σε 24.000 γυναίκες από 15 χώρες της Ασίας, της Αφρικής, της νότιας Αμερικής και της Ευρώπης. Μία στις τέσσερις γυναίκες είχε δεχτεί επίθεση σωματικής ή σεξουαλικής βίας από τον σύντροφό της τουλάχιστον μία φορά στη ζωή της, ενώ η βία ήταν χειρότερη στην επαρχία παρά στα αστικά κέντρα.

Με χτύπησε τι να κάνω;

3Απευθυνθείτε στο πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Δηλώστε την κακοποίηση και ζητήστε προστασία. Αν θέλετε, μπορείτε να υποβάλετε μήνυση.
3Πηγαίνετε σε ένα νοσοκομείο και ζητήστε να σας υποβάλουν σε εξετάσεις. Να πείτε την αλήθεια για το τι σας συνέβη.
3Απευθυνθείτε στις ειδικές υπηρεσίες για κακοποιημένες γυναίκες. Ειδικοί σύμβουλοι θα σας ακούσουν και θα σας προσφέρουν ψυχοκοινωνική στήριξη και νομικές συμβουλές δωρεάν.

Οδηγός επιβίωσης

Μόνο εσείς μπορείτε να αποφασίσετε τι θα κάνετε με τη σχέση σας. Το αν θα μείνετε ή αν θα φύγετε είναι αποκλειστικά δική σας απόφαση. Είναι όμως σημαντικό να έχετε έτοιμο ένα σχέδιο «απόδρασης» αν αισθανθείτε ότι ο κίνδυνος είναι μεγάλος. Η βρετανική οργάνωση Women's Aid (Βοήθεια Γυναικών), η οποία παρέχει υπηρεσίες σε θύματα οικογενειακής βίας, στο πλαίσιο εκστρατείας ενημέρωσης με την υποστήριξη της εταιρείας The Body Shop συνέταξε ένα χρήσιμο εγχειρίδιο επιβίωσης σε περίπτωση φυγής. Οι συντάκτες του οδηγού δίνουν πρακτικές συμβουλές για την ώρα της κρίσης.

Το γράμμα του νόμου


Στην ελληνική νομοθεσία δεν υπάρχει ο όρος «βία κατά των γυναικών». Μάλιστα, η μόνη περίπτωση που ο Ποινικός Κώδικας αναφέρεται στη σεξουαλική βία είναι ο βιασμός. Για να στηριχθεί κατηγορία θα πρέπει τα θύματα να προσκομίσουν αντίγραφα του βιβλίου συμβάντων της αστυνομίας έγγραφα που να αποδεικνύουν ότι η γυναίκα νοσηλεύτηκε σε δημόσιο νοσοκομείο και μάρτυρες.


Με τη συνεργασία της Δρ. Σμαρούλας Παντελή, ψυχολόγου

 
patakis-logo